zondag 17 september 2017

5 Vrijheden deel 2: Vrij zijn van ongemak

In het eerste deel van deze reeks schreef ik over de eerste vrijheid, namelijk: vrij zijn van honger en dorst. Dit deel gaat over het vrij zijn van ongemak. Maar wat houdt dit eigenlijk in? Dit houdt in dat dieren een comfortabel verblijf hebben, maar bijvoorbeeld ook dat ze rust krijgen.

Vijf vrijheden van Brambell:
1. vrij zijn van honger en dorst
2. vrij zijn van ongemak
3. vrij zijn van pijn, verwondingen en ziekte
4. vrij zijn van angst en stress
5. vrij zijn om normaal gedrag te vertonen

Vrij zijn van ongemak


Opvang
De kattenopvang heeft een solide gebouw, met een waterdicht dak. Er is verwarming en airco, een onderdruksysteem en een verlichtingsplan. Er zijn afzonderlijke opvangkamers, met daar weer verschillende hokken in. Maar dat is niet alles, want er zijn bijvoorbeeld ook twee verschillende panden waarin de opvang gesitueerd is.

In het ene pand bevindt zich de kattenopvang, hier wordt de schuwe katten en kittens opgevangen. In het andere pand is de kittenopvang gevestigd, hier worden moederpoezen met kittens en tamme kittens en katten opgevangen.
Door deze indeling kunnen katten met verschillende behoeften opgevangen worden. Zieke dieren kunnen gescheiden worden van gezonde, maar ook een scheiding van volwassen en jonge dieren is mogelijk. Zo worden bijvoorbeeld geen ongecastreerde katers opgevangen in de kittenopvang, omdat deze een penetrante urinegeur hebben, waar een moederpoes onrustig van kan worden.

Ook zijn er twee verdiepingen, waarbij de tweede verdieping enkele opvangkamers heeft die buiten de looproutes liggen. Hierdoor kunnen schuwe, niet aan mensen gewende katten, zo rustig mogelijk gehuisvest worden.
                                                     


Opvangkamers
De kamers bevatten 2 tot 6 hokken. Hierin worden alleen katten en kittens van eenzelfde locatie opgevangen. Deze dieren kennen elkaar vaak en hierdoor is de stress minder.
Een hok bestaat uit 2 compartimenten. In het ene compartiment staat een krat met een handdoek erin als slaap- en schuilplek. Aan deze kant wordt ook voer en water aangeboden.
Aan de andere kant staat de kattenbak. Katten zijn van nature heel schoon en zitten niet graag in hun eigen stank, dus door deze scheiding in compartimenten wordt ongemak zo veel mogelijk voorkomen.






Moederpoezen en kittens
Zoals al eerder aangegeven, worden ook moederpoezen met kittens opgevangen. Deze dieren krijgen een ruimer hok (drie hokdelen), zodat ze iets meer ruimte hebben. Ook wordt er een ruimere slaapbak gebruikt, zodat moederpoes de kittens gemakkelijker kan zogen.

's Nachts blijft de opvang op temperatuur (wel lager dan overdag), is tochtvrij en alle lichten zijn uit, waardoor de katten tot rust kunnen komen.
Het vrij zijn van ongemak komt dus wel goed! Hoe kunnen we ervoor zorgen dat dieren vrij zijn van verwondingen, pijn en/of ziekten? Dat lees je in deel drie van deze blogreeks.




vrijdag 10 februari 2017

5 Vrijheden deel 1: Vrij zijn van honger en dorst

Als 'bedrijfs-'veterinair kijk ik niet alleen het individuele dier na. Ik kijk naar het complete plaatje: de gehele populatie, de opvang, hygiëne, verzorging, dierenwelzijn, etc. De gezondheid en het welzijn van een dier worden niet alleen bepaald door het 'niet ziek zijn'. Welzijn is veel meer dan dat. In Nederland vinden we dit zelfs zo belangrijk dat er een Wet Dieren is.

In de Wet Dieren staan onder andere de vijf vrijheden van Brambell genoemd. Als je kijkt naar de vrijheden van Brambell dan zie je dat welzijn ook is 'het vrij zijn van angst en stress' en dat een dier de mogelijkheid moet hebben normaal gedrag te kunnen vertonen. Maar hoe bepaal je nu of een dier angst of stress ervaart? En hoe kun je ervoor zorgen dat een dier normaal gedrag kan vertonen in een hok? Moet je mogelijkheden bieden aan een dier om alle normale gedragingen te kunnen vertonen? of kun je een selectie maken?


Vijf vrijheden van Brambell:
1. vrij zijn van honger en dorst
2. vrij zijn van ongemak
3. vrij zijn van pijn, verwondingen en ziekte
4. vrij zijn van angst en stress
5. vrij zijn om normaal gedrag te vertonen



Een dier opvangen, is compromissen sluiten. Je kunt het nooit 100% goed doen. Wel kun je ernaar streven het zo goed mogelijk te doen. Laten we beginnen bij het begin.











Vrij zijn van honger en dorst
Een dier moet altijd drinkwater tot zijn beschikking hebben. Maar hoe doe je dat met een verwilderde zwerfkat die onder narcose is geweest? Deze dieren worden wakker in hun vervoersbox, zodat ze zichzelf niet beschadigen. Je kunt daar geen bakje water inzetten als hij nog slaapt, want dan zou hij in zijn waterbak kunnen verdrinken als hij nog een beetje suf is. Maar als een zwerfkat weer wakker is, kun je geen waterbak erbij plaatsen, want dan loop je zelf gevaar om gekrabd of gebeten te worden of de zwerfkat ontsnapt!
Maar hoe biedt je dan alle zwerfkatten drinkwater aan? dit kan door bijvoorbeeld de katers, zodra ze wakker zijn, over te  laten lopen in een grote, schone vervoersbox waar een bakje water achterin klaar staat. Zo kan de kat zelf kiezen of hij wel of niet drinkt. Poezen blijven meestal langer dan een nacht en worden in een hok opgevangen, hier is waterverstrekking dus geen probleem. Als de capaciteit het toelaat, worden de katers ook in een hok opgevangen, maar dit is helaas bij grote vangacties niet altijd mogelijk.

Dieren die onder narcose gaan en net uit een narcose komen, mogen geen eten, omdat ze het risico lopen zich te verslikken. Ze kunnen dan stikken of een longontsteking door verslikking krijgen. Dit moet natuurlijk voorkomen worden.
Daarom worden dieren zoveel mogelijk een nacht of enkele uren nuchter gehouden voordat ze geopereerd worden. Na een operatie krijgen ze ook enkele uren tot een nacht geen eten.
Katten krijgen, voordat ze weer uitgezet worden te eten, zodat ze buiten niet direct weer eten hoeven te zoeken.

Verwilderde katten hebben vaak stress als ze in contact komen met mensen. Hierdoor kan het zijn dat een kat de eerste dagen niet wil eten. Niet eten is voor een kat gevaarlijk, hij kan bijvoorbeeld leververvetting krijgen. Daarom krijgen katten die de eerste dag niet gegeten hebben, naast de normale brokjes ook natvoer voorgeschoteld. Als dit niet werkt, wordt er ook een beetje kattenmelk neergezet. In het merendeel van de gevallen werkt dit afdoende. Als de kat eenmaal de kattenmelk of het natvoer eet, gaat hij daarna vaak vanzelf verder met de rest.




Maar met een etende en drinkende kat ben je er nog niet, dat is slechts het begin van een goede gezondheid en dierwelzijn! Volgende blog meer over de tweede vrijheid: vrij zijn van ongemak.











dinsdag 15 november 2016

Achter gordijn nummer 1...

Als dierenhulpverlener is het fijn om goed contact te hebben met elkaat, zeker als je ieder een bepaalde specialiteit in huis hebt. Zo is het fijn als een zwerfkattenorganisatie haar tamme katten naar een dierenopvangcentrum kan brengen en dat dierenopvangcentra schuwe katten over kunnen dragen aan een zwerfkattenorganisatie. Zo kan voor ieder dier de juiste route gekozen worden en blijft het maatwerk. Mijn volgende patiënt is een fantastisch voorbeeld van een goede samenwerking...

De meldkamer van de dierenambulance kreeg een melding over een aangereden kat. De kat werd door de ambulance naar een dierenarts gebracht, waar bleek dat hij een gebroken heup had. Met 6 weken hokrust en een pijnstiller zou de breuk zeer waarschijnlijk goed herstellen.

De kat werd vervolgens overgedragen aan het dierenopvangcentrum. Hij was bij de dierenarts onder een roesje bekeken, zodat hij geen extra pijn leed door het onderzoek. Toen hij echter weer helemaal goed wakker was, bleek dat dit geen kat was om zonder handschoen aan te pakken. In het opvangcentrum zagen ze dat deze ex-kater een eartip had. Het was dus een van onze cliënten!

In het dierenopvangcentrum zijn de hokken niet geschikt voor verzorging van een verwilderde kat. Dus kregen wij de vraag of wij hem konden hebben. Met een beetje gepuzzel in hokbezetting konden we een mooi groot hok, in een rustige kamer voor hem vrijmaken.

Maar onze mooie, grote ex-kater vond zijn hok nog niet rustig genoeg. Dus werd er een handdoek als gordijn voor een gedeelte van het hok opgehangen, zodat hij een mooie schuilplek had.
Overdag zat hij achter zijn gordijn. 's Nachts daarentegen deed hij graag een extreme home make-over en moest het gordijn het regelmatig ontgelden!

Al snel werd zijn hobby ontdekt. Om te voorkomen dat de hobby nadelige gevolgen voor zijn herstel zou hebben, werd het 'gordijn' na de middagverzorging geopend. Dit had direct het gewenste effect: het gordijn was niet langer een nachtelijk slachtoffer.

Na de eerste 2 weken hokrust was de eerste controle van de breuk. Onder een roesje keek ik hem na. Er waren geen losse botdelen meer, ook was de zwelling rondom de plek van de breuk geslonken, beide gunstige tekenen voor het herstel.

Daarna ging ik iedere week op 'huis'bezoek bij onze onwillige gast. Meer dan eens trof ik hem op zijn plankje achter het gordijn aan. En nu is iedereen natuurlijk nieuwsgierig hoe deze zwerfkat er eigenlijk uit ziet. Op de foto hieronder is hij dan eindelijk te bewonderen! De roomservice beviel hem wel, want hij at zijn brokjes en medicijnen netjes op. Wellicht dat hij volgende week de roomservice nog gaat missen als hij na zijn 6 weken hokrust ontslagen gaat worden!


 

dinsdag 9 augustus 2016

Er werd knalgeel naar me geblazen...


Op het transportmandje lag een briefje van de melder:
'beste dierenarts, sinds enkele maanden verzorg ik deze kat. Kat is altijd schuw geweest, kon hem niet aaien tot begin van deze week. De kat is aanhankelijk, zelfs niet meer bang voor mijn eigen kat en hond. Ook heeft hij minder eetlust en lijkt afgevallen te zijn. Kunt u hem nakijken alstublieft?'

Je kunt denken dat het gedrag van de kat heel erg fijn is, dat hij toch besloten heeft om tam te worden. Maar voor mij gingen de alarmbellen af, meestal is zo'n grote omslag in gedrag geen goed teken. En ook die mindere eetlust en afvallen, zaten me niet lekker. Dingen als 'nierproblemen' schoten al door mijn hoofd.

gehemelte en tong hebben een gele tint
Voordat ik de kat in zijn mandje mee naar de behandelkamer nam, keek ik even door het ruitje naar binnen. Daar zat een zwart/witte kat mij met grote ogen aan te kijken. Zodra hij van de eerste schrik bekomen was, begon hij te blazen. En wat schertste mijn verbazing? Zijn bek was aan de binnenkant knalgeel! Toen ik iets beter keek, zag ik ook een gele zweem over zijn derde oogleden en binnenkant van zijn oren. De kat had overduidelijk geelzucht.

De kat was zonder roesje niet te onderzoeken, ook al was hij qua gedrag de laatste tijd al heel erg veranderd. Bij de dierenarts vond hij het toch te spannend.
Het eerste wat ik altijd doe, is de kat uitlezen op chip. En ja hoor! Deze zieke kater had een chip! Helaas werd de telefoon niet opgenomen...

Bij verder lichamelijk onderzoek was zijn lever duidelijk voelbaar, deze was ernstig vergroot en er zaten meerdere onregelmatige knobbels in. Dit zouden heel goed tumoren kunnen zijn. Hij was daarnaast ontzettend mager en dus knalgeel.

zelfs de zoolkussentjes zagen er geel uit
Vlak daarna belde de eigenaar zelf terug. Ze waren hun kat al 1,5 jaar kwijt en heel erg blij dat hij gevonden was, want ze waren bang dat hij zich verstopt had om te sterven. 1,5 jaar geleden was een tumor ontdekt, maar wegens zijn leeftijd (17 jaar!) werd besloten niet meer te opereren, maar te kijken hoe lang hij nog goede kwaliteit van leven zou hebben, vlak daarna verdween hij helaas.
Kat, laten we hem voor het gemak James noemen, werd een uurtje later door zijn eigenaren opgehaald. Ondanks dat hij geel was, was hij nog heel alert en herkende hij zijn baasjes gelijk! Ze besloten hem nog een nachtje bij zich te houden voordat ze naar hun eigen dierenarts zouden gaan.

Het lijkt een verdrietig einde, maar voor mij gaf dit een heel goed gevoel. Kat en baasjes zijn herenigd en kunnen nu nog afscheid van elkaar nemen.




donderdag 9 juni 2016

het scheiden van kittens en poes

Vorig jaar werd er een rapport aan de politiek aangeboden om de leeftijd van het scheiden van moederpoes en kittens te verhogen naar minstens 15 weken. Volgens het rapport zou dit de ideale leeftijd zijn. Argwanend heb ik de daaropvolgende discussie gevolgd.

Op het moment dat alle kittens, waar zo ook geboren worden en of ze nu van een tamme of een schuwe kat afkomstig zijn, tot en met 15 weken bij hun moeder moeten blijven, dan zou dit grote socialisatie problemen met zich meebrengen. Kittens die buiten met hun niet-gesocialiseerde moeder gevangen worden, hebben sowieso al een achterstand in de socialisatie. Als ze daarnaast ook nog een groot deel van de belangrijkste socialisatietijd het voorbeeld van hun moeder kunnen volgen, is het gevolg dat deze katjes onvoldoende aan mensen gesocialiseerd worden en dus niet geschikt zijn om als echte huiskat hun verdere leven te slijten.
Deze kittens zouden dan net als de poes, na neutralisatie retour locatie gaan volgens het TNR-principe (Trap-Neuter-Return). Een paar weken in het begin van hun leven bepalen dan de rest van het leven van zo'n katje.
Dit zou natuurlijk heel erg zonde zijn, want als ze een paar weken eerder naar een gastgezin gaan, zijn ze goed te socialiseren en kunnen ze in huis geplaatst worden. Kanttekening hierbij is dat op het moment je kittens van 7 weken bij hun moeder weghaalt, ze wel met zijn tweeën moeten zijn, zodat ze van elkaar kunnen leren. Dit voorkomt een deel van eventuele gedragsproblemen die anders zouden kunnen ontstaan.
En dan heb ik het nog niet eens over de schuwe moederpoes gehad die weken langer stress ervaart. Zij zit in een hok, er komen continu mensen bij haar in de buurt, dit alles is voor haar een aantasting van haar welzijn. Het scheiden van zo'n poes en haar kittens op een leeftijd van 7 weken zorgt ervoor dat alleen de poes na neutralisatie teruggezet hoeft te worden, in plaats van het gehele nest wat soms wel uit 6 à 7 katten bestaat!

In de zwerfkattenopvang waar ik werk, worden niet alle kittens tegelijk bij de moederpoes weggehaald. Als de kittens 6 weken oud zijn, wordt de poes geneutraliseerd. Na de operatie gaan alle kittens terug bij de poes. Op 7 weken gaan de eerste twee kittens naar een gastgezin. Na enkele dagen volgen er nog twee, enzovoorts, tot de poes geen kittens meer heeft. Hierdoor wordt ook voorkomen dat de poes melkstuwing krijgt. Als ze geen kittens meer heeft, gaat ze zo snel mogelijk terug naar haar vertrouwde omgeving.

Als de scheidingsleeftijd verhoogd zou worden naar 15 weken, dan zou dit betekenen dat wij moederpoes en kittens een paar weken langer in de opvang zouden moeten houden. Wij plaatsen kittens (die bij een moederpoes zijn) vanaf 8 weken. Maar aangezien de melkgift langzaam afgebouwd moet worden om melkstuwing bij de poes te voorkomen, betekent dit dat haar laatste kitten vaak pas op 10 weken uitgeplaatst wordt. Als kittens pas vanaf 15 weken weg mogen. kan dit proces pas later op gang komen. De gevolgen zijn dat poezen en kittens langer in een hok moeten verblijven, terwijl zij juist ook ruimte nodig hebben, omdat de kittens groter en zelfstandiger worden. Voor een tamme poes en kittens is dit al niet leuk, laat staan als poes schuw is.

Doordat de poezen en kittens bijna de dubbele tijd bij ons in de opvang zouden moeten verblijven. wordt de opvangcapaciteit ook verminderd. In het drukke zomerseizoen betekent dit dat er maar de helft van de katten/kittens opgevangen kunnen worden ten opzichte van de vorige situatie. Hierdoor blijven dan, in ons geval ten minste 250 extra kittens op straat lopen, die anders door ons opgevangen zouden kunnen worden (en dus geplaatst!). Het zorgt ervoor dat het zwerfkattenprobleem dus verder toeneemt.

Gelukkig besloot de staatssecretaris de wettelijke, minimale scheidingsleeftijd voor moederpoes en kittens niet te verhogen, maar te houden op de zeven weken die het al waren. Het gaat hier om een minimale leeftijd, het is dus niet zo dat alle kittens op 7 weken bij hun moeder weg moeten. Door deze wettelijke leeftijd voorkom je dat kittens absoluut te vroeg bij poes worden weggehaald, of ten minste, dat als je dit toch doet, dat je dan strafbaar bent... Het betekent echter wel voor ons dat wij per individueel dier een afweging kunnen maken wat in het beste belang van het dier is. Hierbij kijken wij naar de kittens, maar zeer zeker ook naar de moederpoes.

Natuurlijk zijn er gevallen waarbij het beter is om de moederpoes en kittens langer bij elkaar te houden. Maar dan gaan we wel uit van een ideale situatie, dus een nestje in huis van een sociale moederpoes, waarbij de kittens vanaf dag een in aanraking komen met het huiselijke leven en menselijke huisgenoten. Helaas worden veel kittens niet in de ideale situatie geboren en moeten we ervoor zorgen dat zij zo goed mogelijk terecht komen!








zaterdag 14 mei 2016

beestjes, beestjes en nog eens beestjes...

 Meestal als zwerfkatten in de opvang binnenkomen, dan komen ze niet alleen. Zij hebben vaak hun eigen 'huisdieren' bij zich. Soms zie je het direct, andere keren moet je net even iets beter kijken.
Het kan gaan om vlooien, maar ook teken, luizen en mijten worden gezien. Dit soort beestjes worden ook wel ectoparasieten genoemd. Ecto betekent buitenkant en het zijn parasieten, omdat ze zich voeden met het dier waar ze op leven.



Vlooien
Vlooien zijn het meest bekend. Het zijn kleine insecten die bloed zuigen van hun gastheer. Hierbij injecteren ze eersr een anti-stollingsmiddel voordat ze bloed zuigen. Dit stofje veroorzaakt jeuk en soms zelfs een allergische reactie. Een beet is vaak zichtbaar als een rood vlekje, soms vormt er een bultje.
Vlooien kunnen erg goed springen door hun sterk ontwikkelde achterpoten, vandaar de term 'vlooiencircus', het zijn net kleine acrobaatjes.
Niet alleen zijn ze vervelend omdat ze jeuk veroorzaken, maar ze kunnen ook ziektes en parasieten overbrengen. Zo is de vlo onder andere verantwoordelijk voor het overbrengen van de lintworm. Het is heel belangrijk om vlooien te bestrijden, niet alleen voor de kat, maar ook zeker voor de mens. Bij kittens kunnen ze (als ze in grote getale aanwezig zijn) voor bloedarmoede zorgen. 

Teken
Teken komen ook bij katten voor. De ene kat is gevoeliger voor teken dan de ander, net als bij mensen. Gelukkig krijgen katten geen Ziekte van Lyme, waardoor ze voor de kat een stuk minder gevaarlijk zijn dan voor mensen en honden. Dit is een geluk bij een ongeluk, want er is geen middel dat tekenbeten voorkomt, beschikbaar bij de kat. Voor de hond is dit er wel, maar dit middel is helaas even giftig voor katten als voor teken en mag dus NOOIT bij katten gebruikt worden!

Luizen
Luizen komen maar heel zelden bij katten voor. Meestal alleen als de kat in zeer onhygiënische omstandigheden verblijft of een onderliggende ziekte heeft. Ook luizen zijn met het blote oog te zien, al moet je wel wat meer je best doen. De neten (eitjes) worden aan de haren vastgezet, deze zijn vaak eerder zichtbaar dan de luizen zelf. Door de kat te scheren, kun je de meeste neten verwijderen. De volwassen luizen kunnen bestreden worden met anti-parasitaire middelen, meestal spot-ons.

Mijten
Af en toe komen ook (vacht)mijten bij katten voor. Deze zijn niet met het blote oog te zien, je kunt soms slechts de verschijnselen zien. Mijten komen echter maar heel zelden bij zwerfkatten voor.
De bekendste mijt bij de kat is cheyletiella, ook wel 'wandelende roos' genoemd. Deze mijt veroorzaakt enorme schilfering in de vacht. 

Gelukkig kunnen zwerfkatten dankzij de anti-parasitaire behandeling, die ze krijgen als ze bij ons binnenkomen, van al deze nare beestjes afgeholpen worden. In sommige gevallen (luizen en mijten) moet de behandeling na 2 weken herhaald worden, dan blijven de katten even iets langer in de opvang. 

zaterdag 9 januari 2016

eenjarig jubileum zwerfkattenblog


Een jaar geleden hakte ik de knoop door en begon ik deze blog. Ik heb heel lang getwijfeld om daadwerkelijk te beginnen. Nu een jaar later kijk ik terug naar mijn beslissing en ben ik blij dat ik de sprong gewaagd heb.

Ondertussen is mijn blogpagina al meer dan 3000 keer bekeken en is dit mijn twintigste blogpost. Ik heb al verschillende onderwerpen behandeld, maar ben nog lang niet klaar. Zo heb ik posts geschreven over katers en poezen, maar ook over leeftijd schatten bij kittens en het belang van chippen en registratie. Onderwerpen die voor komend jaar op het programma staan, zijn onder andere: scheidingsleeftijd van poes en kittens, het nut van TNR en vroegcastratie bij de kat.
Deze onderwerpen wissel ik af met bijzondere belevenissen die ik meemaak tijdens mijn werkzaamheden in de zwerfkattenopvang.


Naast mijn werk in de zwerfkattenopvang, doe ik ook vrijwilligerswerk. Dit geeft erg veel voldoening. Het vrijwilligerswerk bestaat niet alleen uit extra uren draaien in de opvang, maar ook katten en kittens die speciale zorg nodig hebben, tijdelijk opvangen. Zo heeft het kitten op de linker foto met zijn broer bij mij gelogeerd, omdat hun moeder onvoldoende melk had.

Het nestje kittens op de rechter foto is (samen met de moederpoes) in een dierentuin gevonden en in de opvang opgevangen. De kittens waren hooguit een dag oud. Poes had 'haar handen vol' aan deze zes, gelukkig konden we haar helpen. Want een moederpoes met zes kittens heeft meer zorg nodig dan een poes met maar een drieling. Ze heeft meer energie nodig, maar haar maag wordt niet groter, dus door een goed voedingsschema met hoogwaardige voeding kon ze toch meer energie opnemen en haar kittens allemaal even goed verzorgen. Dit zijn allerlei zaken die ik zelf meemaak, waardoor ik veel praktischer te werk kan gaan dan voorheen.

Toen ik een paar jaar geleden moest stoppen als eerstelijns dierenarts in de gezelschapsdierenpraktijk dacht ik even dat ik mijn droom om dierenarts te zijn, moest opgeven. Ik had niet verwacht dat mijn gedwongen keuze om het roer om te gooien naar zo'n mooie manier van 'dierenarts zijn' zou leiden.
Als dierenarts ben je meestal wat theoretischer bezig en is de uitvoering meer een zaak van de eigenaar. In mijn geval mag ik mij ook volledig tegen de uitvoering aan bemoeien en ben ik ook nog eens meer bezig met preventie van problemen. Wat mij betreft heb ik de mooiste baan van de wereld en voelt het meer als een hobby dan werk. Ik heb mijn plekje gevonden!
En de dingen die ik mee mag maken, deel ik dan ook graag :-)